Η Ποινική Προστασία του Υγειονομικού Προσωπικού — Το Νέο Άρθρο 168 παρ. 4 ΠΚ

Με τον Νόμο 5090/2024 (ΦΕΚ Α΄ 30/23.2.2024), που τέθηκε σε ισχύ την 1η Μαΐου 2024, ο νομοθέτης έκανε ένα σημαντικό βήμα για την προστασία των δομών παροχής υπηρεσιών υγείας και του προσωπικού που εργάζεται σε αυτές. Με την προσθήκη της παραγράφου 4 στο άρθρο 168 ΠΚ («Διατάραξη της Λειτουργίας Υπηρεσίας»), τυποποιείται πλέον ρητά ως ποινικό αδίκημα κάθε μορφή διατάραξης της λειτουργίας δημόσιων δομών υγείας.

Τι απαγορεύει ο νόμος

Το αδίκημα στοιχειοθετείται όταν κάποιος εισέρχεται σε δομή παροχής υπηρεσιών υγείας — νοσοκομείο, κέντρο υγείας, μονάδα προνοσοκομειακής φροντίδας ή κινητή μονάδα — και με οποιονδήποτε τρόπο διαταράσσει τη λειτουργία της. Ο νόμος απαριθμεί ενδεικτικά: φωνασκίες, θόρυβο, ύβρεις, απειλές κατά του ιατρικού και νοσηλευτικού προσωπικού, των εργαζομένων ή των ασθενών. Η απαρίθμηση αυτή δεν είναι περιοριστική — καλύπτεται οποιαδήποτε συμπεριφορά που προκαλεί έστω μία σημαντική ανωμαλία στη λειτουργία της μονάδας.

Ποινές

Η βασική μορφή του αδικήματος τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον ενός (1) έτους και χρηματική ποινή. Όταν η πράξη συνδέεται με βιαιοπραγία — δηλαδή οποιαδήποτε σωματική επίθεση, ακόμα και χωρίς τραυματισμό — το κατώτατο όριο ποινής ανεβαίνει σε δύο (2) χρόνια φυλάκισης.

Αυτεπάγγελτη δίωξη

Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι πρόκειται για αδίκημα που διώκεται αυτεπάγγελτα. Αυτό σημαίνει ότι ο Εισαγγελέας ασκεί ποινική δίωξη χωρίς να απαιτείται έγκληση από τον παθόντα ή την υπηρεσία. Ο λόγος είναι σαφής: το προστατευόμενο έννομο αγαθό δεν είναι μόνο η προσωπική ακεραιότητα του εργαζομένου, αλλά η εύρυθμη λειτουργία της δημόσιας υπηρεσίας ως κοινωνικό αγαθό.

Γιατί είναι σημαντική αυτή η ρύθμιση

Το υγειονομικό προσωπικό ασκεί λειτούργημα που απαιτεί ψυχραιμία, συγκέντρωση και νηφαλιότητα. Κάθε μορφή έντασης και εκφοβισμού δεν πλήττει μόνο τον εργαζόμενο — πλήττει και τους ασθενείς που βρίσκονται σε ευάλωτη κατάσταση και χρειάζονται φροντίδα. Ο νόμος αναγνωρίζει αυτή την πολυεπίπεδη βλάβη και την αντιμετωπίζει ανάλογα.

Παράσταση στο Δικαστήριο — Ποιος έχει δικαίωμα;

Ένα ζήτημα που συχνά παραβλέπεται στην πράξη είναι το δικαίωμα παράστασης στη δίκη. Το αδίκημα του άρθρου 168 παρ. 4 ΠΚ, ως έγκλημα κατά της πολιτειακής εξουσίας, προστατεύει πρωτίστως τη λειτουργία της δημόσιας υπηρεσίας ως θεσμό. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι ο μεμονωμένος εργαζόμενος παραμένει χωρίς δικαστική προστασία.

Αντιθέτως, δικαίωμα παράστασης προς υποστήριξη της κατηγορίας έχει όχι μόνο ο εκπρόσωπος της υπηρεσίας, αλλά και κάθε υπάλληλος που υπηρετεί στη μονάδα και έχει άμεσα θιγεί από το περιστατικό — εφόσον αποδεικνύεται ότι υπέστη προσωπική βλάβη από την πράξη του δράστη. Αυτό προκύπτει από τον συνδυασμό των διατάξεων του άρθρου 168 παρ. 4 ΠΚ με τις διατάξεις των άρθρων 68 επ. ΚΠΔ, που επιτρέπουν την παράσταση κάθε προσώπου που υπέστη άμεση ζημία από το αδίκημα.

Συνεπώς, ο νοσηλευτής που εκτέθηκε σε ύβρεις, ο ιατρός που δέχθηκε απειλές ή ο υπάλληλος που τραυματίστηκε δεν είναι απλώς μάρτυρες στη δίκη — μπορούν να παραστούν προς υποστήριξη της κατηγορίας και να διεκδικήσουν αποζημίωση για τη ζημία που υπέστησαν.

Στέργιος Γ. Κέλλης

Δικηγόρος MSc